▶ Kopersgids · Africa Estate Landbou
Wat Kos Dit om te Boer?
En wat kos dit om die oes by die mark te kry, die helfte wat niemand adverteer nie.
'n Plaas word gekoop teen prys per hektaar en geleef teen koste per hektaar. Net een van daardie twee syfers staan in die advertensie. Die ander een bepaal of die plek jou betaal, en dit word gebou uit diesel, krag, kunsmis, saad, herstelwerk, arbeid, versekering en finansiering, gemeet teen die hektare wat werklik produseer eerder as die hektare op die titelakte. Dan is daar die pad: vervoer word per ton en per kilometer gehef, so die afstand na die silo of die abattoir kom van elke seisoen se waarde af vir so lank as wat daar geboer word. Hierdie gids wys watter lyne om te kyk, hoe om die pad self te bereken, hoe om te toets wat 'n spilpunt werklik lewer, en watter rekords in die aanbod hoort.
▣ Kernfeite in een oogopslag
- 'n Plaas word gekoop teen prys per hektaar en geleef teen koste per hektaar. Net die eerste syfer staan in die advertensie, en net die tweede bepaal of die plaas sy eienaar betaal.
- Koste word gemeet teen die hektare wat WERKLIK gewerk word, nie die hektare op die titelakte nie. Veld wat nie geploeg kan word nie, hoort nie in 'n produksiekosteberekening nie.
- Vervoer word per ton en per kilometer gehef, so die afstand na die silo, abattoir of verwerker is 'n permanente aftrekking van alles wat die plaas produseer, elke seisoen.
- 'n Spilpunt lewer wat sy geregistreerde watermagtiging, sy kragtoevoer en sy meganiese toestand toelaat, wat wesenlik minder kan wees as die hektare wat hy dek.
- Drie opeenvolgende produksiejare, met opbrengste en hektare geplant langs die syfers, is die minimum bewys. Boerdery-inkomste en uitgawes word onder die Eerste Bylae tot die Inkomstebelastingwet 58 van 1962 aan SARS aangegee, so die onderliggende rekords bestaan.
- Diesel en krag is die twee lyne wat toets of die storie by die plaas pas: diesel volg hektare gewerk, krag volg pompure.
- Implemente is net soveel toekomstige koste as huidige bate. Wat in die eerste drie jaar vervang moet word, val in dieselfde rekening as die verbandpaaiement.
- Hierdie bladsy dra doelbewus geen randsyfers nie. Koste verskil geweldig tussen 'n Oranjerivier-spilpunt en droëland op die Ghaap, en 'n nasionale gemiddeld sou op albei mislei.
Die drie syfers wat dit bepaal
Grond en water kry die aandag, en hulle maak saak. Hierdie drie bepaal of die plaas betaal.
Koste per hektaar gewerk
'n Plaas word gekoop teen prys per hektaar en geleef teen koste per hektaar. Net die eerste syfer staan in die advertensie. Die tweede word gebou uit die diesel, die krag, die kunsmis en chemie, die saad, die herstelwerk, die arbeid, die lisensies en versekering, en die finansiering, gemeet teen die hektare wat werklik gewerk word en nie teen die hektare op die titelakte nie. 'n Plaas wat vierhonderd hektaar veld dra wat nie geploeg kan word nie, is nie 'n vierhonderd hektaar produksie-eenheid nie. Bereken die koste teen wat produseer, en die prentjie verander op die meeste plase.
Die pad na die mark
Twee plase met dieselfde grond en dieselfde water is nie dieselfde geld werd as die een veertig kilometer van die silo op teer lê en die ander veertig kilometer op 'n distrikspad wat na reën opbreek nie. Vervoer word per ton en per kilometer gehef, en 'n pad wat in Februarie nie 'n vol vrag kan dra nie, kos twee keer: een keer in die tarief en weer in die wag. Vra waar die oes heen gaan, wie dit ry, teen watter tarief, op watter pad, en wat met daardie pad in die reënseisoen gebeur. Daardie antwoord hoort in die waardasie, nie in die verrassing ná oordrag nie.
Wat die infrastruktuur werklik lewer
'n Spilpunt word verkoop op die hektare wat hy dek. Hy behoort gekoop te word op die ure wat hy kan loop en die water waarop hy geregtig is. 'n Spilpunt oor sestig hektaar is nie sestig hektaar onder besproeiing nie tensy die water, die krag en die masjien dit almal deur 'n droë Januarie kan dra. Die geregistreerde watermagtiging stel die plafon, die kragtoevoer en tarief stel die ure, en die ouderdom en toestand van die masjien en die pomp stel wat werklik op die land beland. Dieselfde redenasie loop deur die hele werf: store, hanteringsgeriewe, heinings en boorgate is elkeen werd wat hulle nog kan doen, nie wat hulle gekos het om te bou nie.
Die agt stappe
1. Vra drie volle produksiejare, nie die beste een nie
Een goeie seisoen bewys niks en een slegte seisoen veroordeel niks. Vra drie opeenvolgende jare se inkomste en uitgawes, met die opbrengste en die hektare geplant daarby. 'n Verkoper wat behoorlik boer, het dit, want SARS vereis dit: boerdery-inkomste en uitgawes word onder die Eerste Bylae tot die Inkomstebelastingwet 58 van 1962 aangegee, en die syfers agter daardie opgawe is presies die syfers wat jy wil sien. 'n Verkoper wat nie drie jaar kan voorlê nie, sê vir jou iets oor die plaas voordat jy een vraag oor die grond gevra het.
2. Skei die plaas van die familie
Op die meeste familieplase loop die bakkie, die huis, die huishulp, die skoolgeld en soms 'n hele tweede besigheid deur dieselfde boeke. Niks daarvan is die koste om 'n ton mielies te produseer nie, en 'n koper wat dit nie uithaal nie, gaan óf die bedryfskoste oorskat en van 'n goeie plaas af wegloop, óf dit onderskat deur 'n subsidie uit 'n ander besigheid as plaasinkomste te tel. Gaan die uitgawes reël vir reël deur en sit elkeen in een van twee kolomme. Dit is 'n middag se werk en dit verander die syfer meer as enige ander enkele stap.
3. Lees die diesel en die krag teen die hektare wat werklik gewerk is
Hierdie twee lyne is die vinnigste toets of die storie by die plaas pas. Diesel volg die hektare wat bewerk, geplant, gespuit en gestroop is, plus die vervoer. Krag volg die pompure. As die rekeninge 'n skrale dieselbedrag wys op 'n plaas wat as ten volle bewerk beskryf word, het óf 'n kontrakteur die werk gedoen en sy faktuur lê êrens anders, óf die hektare is nie bewerk nie. Albei is antwoorde wat jy voor die aanbod wil hê. Die munisipale of Eskom-rekening en die brandstoffakture is gewone dokumente en 'n opregte verkoper gee hulle sonder omhaal.
4. Bereken die pad na die mark self
Moenie 'n vervoersyfer aanvaar nie, werk dit uit. Waarheen gaan die oes of die vee: watter silo, watter abattoir, watter verwerker, watter mark. Hoe ver, op watter oppervlak, en hoe lyk daardie pad ná reën. Is daar 'n vol vrag of betaal die plaas vir 'n halfleë vragmotor. Is die tarief per ton of per kilometer, en wie dra die risiko as die afleweringsvenster gemis word. Ry dan self die pad, verkieslik in die nat seisoen. Enigiemand wat vragmotors bestuur het, sal jou dieselfde ding sê: die tarief op die kwotasie is nie die koste van die roete nie.
5. Toets wat die spilpunt werklik lewer
Neem eers die geregistreerde watermagtiging: die volume op die lisensie, of die gedokumenteerde bewys van bestaande wettige gebruik, is die plafon en niks op die grond kan dit lig nie. Dan die krag: die toevoer, die tarief en wat dit kos om die pomp te laat loop deur die ure wat 'n droë maand vra. Dan die masjien: ouderdom, ratkaste, spanne, sproeiers, die pomp en sy laaste diens. 'n Spilpunt wat in 'n land staan, is 'n bate op die foto en 'n las op die faktuur as sy water, sy krag of sy toestand nie 'n seisoen kan dra nie.
6. Lees die implementevloot as toekomstige koste, nie as 'n batelys nie
Implemente word gewoonlik aangebied as waarde wat by die prys ingesluit is. Lees hulle andersom: wat sal vervang moet word, en wanneer. 'n Twintig jaar oue planter wat nog plant, is die moeite werd om te hê en is nie veel werd nie. Vra die diensrekords, die ure, en wat oorgebou is. Die eerlike vraag is nie wat die vloot vandag werd is nie, maar wat die plaas in die eerste drie jaar daaraan sal moet bestee, want daardie geld kom uit dieselfde rekening as die verband.
7. Werk uit wat die plaas moet verdien voordat hy iets verdien
Tel die bedryfskoste, die finansieringspaaiement, die belasting en die versekering bymekaar, en jy het die syfer wat die plaas elke jaar moet lewer voordat hy die eienaar een rand betaal. Sit dit teenoor 'n konserwatiewe opbrengs in 'n gemiddelde seisoen, nie die beste seisoen in die lêer nie. As die plaas net op die beste seisoen werk, werk hy nie. Dit is ook die syfer waarom 'n geldskieter sy eie siening bou, so 'n koper wat daarmee opdaag, is 'n koper wat die Landbank en die kommersiële banke ernstig opneem.
8. Sit die rekords in die aanbod
Alles hierbo hang van dokumente af, so die aanbod moet daarvoor vra en nie maar hoop nie. Maak die koop onderworpe daaraan dat die produksierekords, die state, die krag- en brandstofrekeninge en die watermagtiging binne 'n bepaalde tydperk voorgelê en geverifieer word, met 'n duidelike gevolg as dit nie gebeur nie. 'n Verkoper wat behoorlik geboer het, verloor niks daarby nie. 'n Verkoper wat weier, het die vraag beantwoord.
Waar kopers dit verkeerd kry
- Om die titelakte te beraam in plaas van die plaas. Hektare wat nie gewerk kan word nie, hoort nie in 'n produksiekosteberekening nie, en om hulle in te sluit vlei elke syfer wat daarop volg.
- Om op een seisoen te werk. Die lêer open altyd by die beste jaar. Vra drie en lees die opbrengste langs die hektare geplant.
- Om die familie in die boeke te los. Die huis, die bakkie, die skoolgeld en soms 'n hele tweede besigheid loop deur dieselfde rekening. Haal hulle uit voordat jy enigiets oordeel.
- Om 'n vervoersyfer op vertroue te vat. Werk die roete self uit en ry hom, verkieslik ná reën. Die tarief op die kwotasie is nie die koste van die pad nie.
- Om spilpuntdekking as produksie te tel. Die watermagtiging, die krag en die masjien stel elkeen 'n plafon onder die hektare wat die sirkel dek.
- Om die implementevloot as waarde ontvang te lees. Dit is 'n vervangingskedule, en dit word opeisbaar in die jare wanneer die verband die swaarste is.
- Om die rekords ná die aanbod te vra. Teen daardie tyd is die prys klaar ooreengekom. Sit die dokumente as 'n voorwaarde met 'n datum in die aanbod.
Gereelde vrae
Hoekom gee hierdie gids nie randsyfers nie?
Omdat 'n dieselprys, 'n kunsmisprys of 'n rand per hektaar binne een seisoen verouderd is, en 'n kostebladsy wat 'n verouderde syfer aanhaal meer skade doen as een wat niks aanhaal nie. Koste verskil ook geweldig tussen 'n spilpunt aan die Oranjerivier en droëland op die Ghaap, so 'n nasionale gemiddeld sou op albei mislei. Wat nie verouder nie, is die metode: watter lyne om te kyk, waarteen om hulle te meet, en watter dokumente hulle bewys. Pas die metode toe op die plaas voor jou, dan kom die syfers van daardie plaas af en nie uit 'n artikel nie.
Watter dokumente moet ek by 'n plaasverkoper vra?
Drie opeenvolgende jare se inkomste en uitgawes met opbrengste en hektare geplant, die kragrekeninge, die brandstoffakture, die geregistreerde watermagtiging of gedokumenteerde bewys van bestaande wettige gebruik, die implementelys met diensrekords en ure, die belastingrekening, die versekeringskedule, en enige kontrakte wat saam met die plaas kom soos afnameooreenkomste, weidingshuur of 'n Watergebruikersvereniging-rekening. Daardie lys is doodgewoon. 'n Verkoper wat behoorlik boer, het dit alles, want SARS, die bank en die ouditeur het die meeste daarvan reeds gevra.
Hoeveel maak die pad na die mark werklik saak?
Dit maak elke seisoen saak vir so lank as wat daar geboer word, en daarom hoort dit in die prys eerder as in die verrassing daarna. Vervoer word per ton en per kilometer gehef, so die afstand na die silo, die abattoir of die verwerker is 'n permanente aftrekking van die waarde van alles wat die plaas produseer. Padoppervlak en die toestand in die nat seisoen verander die tarief en die betroubaarheid. Twee plase met identiese grond en identiese water is nie identiese besighede as die een in Februarie nie 'n vol vrag kan uitkry nie.
'n Spilpunt dek sestig hektaar. Is dit sestig hektaar besproeiing?
Nie vanself nie. Die geregistreerde watermagtiging stel die plafon op wat wettig toegedien mag word, die kragtoevoer en tarief stel die ure wat die pomp kan loop, en die ouderdom en toestand van die masjien en die pomp stel wat werklik op die land beland. Enige een van daardie drie kan sestig hektaar se dekking verminder tot veel minder as sestig hektaar se produksie in die maand wat saak maak. Kyk eerste na die magtiging, want dit is die een ding wat nie met geld op die grond reggemaak kan word nie.
Die verkoper sê die plaas het 'n sekere wins gemaak. Hoe toets ek dit?
Skei die plaas van die familie, en gaan dan die twee lyne na wat die moeilikste is om op te dollie. Diesel volg die hektare wat werklik bewerk, geplant, gespuit en gestroop is. Krag volg die pompure. As die bedryfskoste lig is vir 'n plaas wat as ten volle bewerk beskryf word, het óf 'n kontrakteur die werk gedoen en sy faktuur lê êrens anders, óf die hektare is nie bewerk nie. Vergelyk drie jaar en nie een nie, en lees die opbrengste langs die hektare geplant eerder as die inkomste op sy eie.
Moet die implemente deel van die prys wees?
Hulle kan, maar lees hulle as toekomstige koste eerder as waarde ontvang. Die nuttige vraag is wat vervang moet word en wanneer, nie wat die vloot vandag sou haal nie. Vra diensrekords en ure, en vind uit wat oorgebou is en wat maar net aangehou het. Die vervangingsuitgawe val in die eerste jare, in dieselfde rekening as die verbandpaaiement, wat presies die tyd is wanneer 'n nuwe eienaar die minste ruimte het.
Beteken 'n hoë bedryfskoste dat dit 'n swak plaas is?
Nee. 'n Intensiewe besproeiingsplaas het 'n hoë bedryfskoste en kan 'n uitstekende besigheid wees; ekstensiewe weiding het 'n lae bedryfskoste en kan 'n swak een wees. Die syfer wat saak maak, is nie die koste nie, maar wat die plaas moet verdien voordat hy die eienaar iets betaal, gemeet teen 'n konserwatiewe opbrengs in 'n gemiddelde seisoen. 'n Plaas wat net in die beste seisoen werk, werk nie. 'n Plaas met 'n swaar kostelyn en 'n betroubare marge daarbo, werk wel.
Met wie by Africa Estate praat ek hieroor?
Willem van Schalkwyk, wat hierdie bladsy geskryf het. Hy boer van Jacobsdal af en werk die Oranjerivier- en Vaalhartsgordel: Jacobsdal, Luckhoff, Fauresmith, Koffiefontein, Douglas, Hopetown, Prieska, Kimberley, Barkly-Wes, Warrenton, Jan Kempdorp, Hartswater, Ulco, Christiana en die Ghaap. Hy het self luserne onder spilpunte, skaap en bees geboer en vyf en dertig jaar in vervoer en logistiek gewerk, so die gesprek begin by wat die grond kos om te bewerk en wat dit kos om die oes by die mark te kry, nie by die vraprys nie.
Bronne en Wetgewende Verwysings
Alle wetsverwysings hieronder is geldende Suid-Afrikaanse wetgewing soos op die hersieningsdatum van hierdie bladsy.
- Inkomstebelastingwet 58 van 1962, Eerste Bylae. Bepaal hoe boerdery-inkomste en uitgawes vasgestel en aangegee word, en daarom bestaan daar op 'n behoorlik bestuurde plaas drie jaar se bruikbare rekords. Geadministreer deur die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SARS).
- Nasionale Waterwet 36 van 1998. Stel die wettige plafon op watergebruik, wat die eerste beperking is op wat enige besproeiingsinfrastruktuur kan lewer. Geadministreer deur die Departement van Water en Sanitasie.
- Land- en Landboubank van Suid-Afrika. Die vernaamste landbougeldskieter, wie se beoordeling op dieselfde produksie- en kosterekords berus wat hierdie gids vra. landbank.co.za.
- Wet op Eiendomspraktisyns 22 van 2019. Reël eiendomspraktisyns, mandate en openbaarmaking. Geadministreer deur die Property Practitioners Regulatory Authority (PPRA).
Verwante leesstof
Gereed om met 'n Spesialis te Praat?
Die Africa Estate Agricultural Team spesialiseer in plaasverkope regoor die Vrystaat, Noord-Kaap en omliggende streke. Of jy jou eerste plaas soek of jou vyfde, die regte spesialis maak die proses gladder en die uitkoms beter. Waardasie-menings vir verkopers is gratis.
Praat met die Span →