Voordat jy 'n lusernplaas onder spilpunte koop: agt dinge om na te gaan

Deur Willem van Schalkwyk | Plaasagent, Africa Estate

Groen lusern verkoop 'n plaas vinnig. Maar die foto van 'n spilpunt wat water gooi, vertel jou nie hoeveel water daar regtig is, hoe oud die pompe is, of wat die kragrekening elke maand beloop nie. Ek boer self met lusern, skape en beeste by Jacobsdal, en dit is die vrae wat ek sou vra voordat ek my handtekening op 'n koopkontrak sit.

1. Die waterregte, op papier

Die belangrikste bate van 'n besproeiingsplaas is nie die spilpunt nie, dit is die reg om water te gebruik. Vra vir die bewys van die geregistreerde waterregte: vir hoeveel hektaar, uit watter bron, en onder watter skema of waterverbruikersvereniging. Vergelyk dit dan met hoeveel hektaar werklik onder besproeiing is. As daar meer grond natgemaak word as waarvoor daar regte is, is dit 'n probleem wat jy saam met die plaas koop.

2. Die heffings en wat agterstallig is

Waterregte kom met heffings. Vra na die jaarlikse bedrag, en of alles op datum betaal is. Agterstallige heffings is maklik om oor te sien tydens 'n besigtiging, en onaangenaam om later te ontdek.

3. Die spilpunte self

Vra hoe oud elke spilpunt is, wanneer hy laas diens gekry het, en of die spuitstukke vervang is. Loop die wiele en torings self na. 'n Spilpunt wat nie sy sirkel voltooi nie, gee jou nie die oes waarop die prys gebaseer is nie.

4. Pompe, pyplyne en krag

Besproeiing loop op krag. Vra vir die kragrekeninge van 'n volle jaar, nie net van een maand nie, en kyk of die aansluiting groot genoeg is vir al die pompe tegelyk. Sonkrag of 'n kragopwekker verander die somme, en dit moet deel van die gesprek wees.

5. Die grond onder die groen

Nie alle grond hou besproeiing ewe goed nie. Vra of daar onlangse grondontledings is, en kyk of daar kolle is waar water bly staan of waar die lusern dunner is. Dit wys dreinering of brak wat jy nie op 'n foto sal sien nie.

6. Die ouderdom van die lusern

Lusern word nie elke jaar geplant nie, maar dit hou ook nie vir altyd nie. Vra wanneer elke land geplant is. 'n Land wat binnekort weer geplant moet word, is 'n koste wat in jou eerste jaar val.

7. Opbrengs in syfers, oor meer as een jaar

Vra vir die rekords van die sny's en die bale per land, oor drie jaar as dit moontlik is. Een goeie seisoen bewys niks nie. Rekords oor 'n paar jaar wys wat die plaas regtig kan doen.

8. Die pad na die mark

Ek het jare lank trokke bestuur, en dit is iets wat baie kopers vergeet: lusern moet by die koper uitkom. Kyk of vragmotors die store kan bereik in 'n nat seisoen, of daar genoeg stoorplek vir bale is, en hoe ver die naaste kopers en hoofpaaie is. 'n Goeie oes op 'n swak pad kos jou elke vrag.

Laaste woord

'n Lusernplaas onder spilpunte kan 'n uitstekende belegging wees, maar net as die water, die toerusting en die syfers klop. Vra die vrae voor jy koop, nie daarna nie. As jy 'n besproeiingsplaas in die Vrystaat of Noord-Kaap oorweeg, of self wil verkoop, gesels gerus met my.

Read this article in English